Đô thị đặc thù:

Đà Lạt thí điểm kinh tế ban đêm: “Thành phố buồn” muốn thức xuyên đêm

 08:30 | Thứ sáu, 21/06/2024  0
Mô hình kinh tế ban đêm tại các đô thị Việt Nam đang đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các thị trường khu vực như Thái Lan, Singapore trong thu hút khách du lịch quốc tế tới lưu trú và chi tiêu.

UBND tỉnh Lâm Đồng ngày 26.4.2024 đã có văn bản chỉ đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Công an tỉnh cùng các sở: Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Công Thương và UBND thành phố Đà Lạt nghiên cứu kinh nghiệm quản lý, phát triển kinh tế ban đêm của Thái Lan và Úc. Qua đó vận dụng, chủ động theo dõi, đánh giá, có giải pháp quản lý phù hợp; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai mô hình thí điểm; báo cáo, đề xuất UBND tỉnh các nội dung vượt thẩm quyền.

Thay đổi diện mạo ban đêm của Đà Lạt

Trước đó, tại tờ trình gửi thường trực Thành ủy Đà Lạt xem xét, thống nhất kế hoạch thí điểm phát triển kinh tế ban đêm năm 2024 trên địa bàn Đà Lạt, UBND thành phố Đà Lạt cho biết mục đích triển khai là hình thành, phát triển các mô hình tham quan, mua sắm, giải trí mới lạ, góp phần thay đổi diện mạo ban đêm của Đà Lạt, giảm tải áp lực giao thông cho khu vực trung tâm; nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân... 

“Phát triển kinh tế ban đêm trên cơ sở phát huy lợi thế khí hậu cảnh quan thiên thiên, văn hóa người Đà Lạt “hiền hòa, thanh lịch, mến khách”, với sự tham gia của các nhà đầu tư và cộng đồng dân cư làm cơ sở để quy hoạch thu hút đầu tư các khu dịch vụ thương mại tập trung, theo chủ đề, có sự liên kết, giao thoa, có tính trọng điểm và quy mô nhằm đáp ứng nhu cầu vui chơi, mua sắm, giải trí, ẩm thực về đêm của nhân dân địa phương và du khách”, tờ trình cho biết. Theo đó, việc triển khai mô hình thí điểm dự kiến gồm 3 mô hình:

Tổ hợp ẩm thực, mua sắm, tham quan tại Vườn hoa thành phố: Gắn với hoạt động tham quan Vườn hoa, Đà Lạt tiếp tục triển khai khu ẩm thực đêm tại đây với số lượng 100 gian hàng. Hình thức gian hàng là xe bán hàng lưu động chuyên dụng hoặc xe tải cải tiến thùng thành xe bán hàng được thống nhất chung về thiết kế, đảm bảo tính cơ động và di chuyển để hoàn trả mặt bằng vào sáng hôm sau. 

Tổ hợp ẩm thực, mua sắm, tham quan về đêm tại Vườn hoa thành phố Đà Lạt đã khai trương mô hình ngày 29.12.2023, mở cửa từ 5g chiều hôm trước đến 5g sáng hôm sau các ngày trong tuần và đang tiếp tục hoàn thiện mô hình trong năm 2024. Ảnh: TAT


Hình thành điểm trưng bày, giới thiệu hàng hóa thế mạnh, đặc trưng của Đà Lạt (sản phẩm “Đà Lạt - Kết tinh kỳ diệu từ đất lành”, OCOP, công nghiệp nông thôn tiêu biểu) tại khu vực công viên Bích Câu (đối diện Vườn hoa thành phố). Các gian hàng lưu động sử dụng xe tải cải tiến thùng thành xe bán hàng hoặc gian hàng lưu động, đảm bảo tính cơ động và di chuyển để hoàn trả mặt bằng vào sáng hôm sau. 

Mô hình tuyến phố đêm:

Tuyến dịch vụ giải trí cao cấp: Phát triển loại hình dịch vụ giải trí cao cấp tại các tuyến đường Trương Công Định, Tăng Bạt Hổ với các loại hình nightclub, pub, bar, game, cà phê, ẩm thực đêm hướng tới khách hàng trẻ…

Tuyến phố cà phê, mua sắm về đêm: Đổi mới hình thức hoạt động tuyến phố cà phê đường Nguyễn Chí Thanh với nhiều hoạt động về đêm như ẩm thực kết hợp giao lưu âm nhạc - phát triển tuyến mua sắm đường Ba Tháng Hai, đường Nguyễn Chí Thanh. 

Phố mua sắm nông sản, hàng lưu niệm, thức ăn nhanh: Hình thành tuyến phố hàng lưu niệm, chế tác tranh, ảnh nghệ thuật, cưa lọng, bút lửa tại vỉa hè đường Lê Đại Hành (giáp công viên Nguyễn Thị Minh Khai). Hình thành gian hàng kinh doanh mặt hàng nông sản đặc sản của Đà Lạt - Lâm Đồng tại khu Hòa Bình. Hình thành khu kinh doanh ẩm thực nhanh với các món nướng đặc trưng của Đà Lạt (trứng nướng, bánh tráng nướng, khoai lang nướng) tại cầu thang Mộng Đẹp...

Chợ đêm Đà Lạt là điểm đến yêu thích của thành phố này. Ảnh: Znews


Khu vực quảng trường Lâm Viên:

Tại khu vực các doanh nghiệp đang hoạt động: Nâng cấp, tăng thời gian phục vụ và phát triển mới các dịch vụ mua sắm cao cấp, ẩm thực, vui chơi, giải trí hiện hữu tại khu vực Quảng trường Lâm Viên, Trung tâm thương mại Go! Đà Lạt, trung tâm thương mại quốc tế... như cà phê, rạp chiếu phim, bowling, hoạt động mua sắm,...

Tại khu vực giải trí công cộng: bố trí hoạt động ẩm thực với loại hình thức ăn nhanh. Tổ chức loại hình dịch vụ giải trí như xe điện, trượt patin, ván trượt... tại sân khấu quảng trường. Tiếp tục tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí về đêm tại khu vực quảng trường như đi bộ, chụp hình, trượt patin, văn nghệ đường phố; vận động sự tham gia của đoàn viên thanh niên, nhóm nghệ thuật quần chúng, nhóm nhảy để làm phong phú, đa dạng hoạt động tại khu vực.

Tiềm năng lớn từ kinh tế ban đêm

Theo nghiên cứu của hai tác giả TS. Nguyễn Đức Bảo và PGS-TS. Trần Đức Hiệp (Khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội), khái niệm nền kinh tế ban đêm (night-time economy) hay ý tưởng về thành phố hoạt động 24 giờ hình thành từ cuối những năm 1970, đặc biệt tại châu Âu. Phần lớn các quốc gia có chung quan điểm coi kinh tế ban đêm không phải là một bộ phận tách rời của nền kinh tế, mà tập trung phát triển các hoạt động dịch vụ diễn ra từ 6g chiều hôm trước đến 6g sáng hôm sau: văn hóa, vui chơi, thể thao, giải trí, ăn uống, mua sắm, du lịch, lễ hội, sự kiện gia đình. Thông thường, kinh tế ban đêm được chia thành “kinh tế buổi tối” (từ 6g chiều hôm trước đến 0g sáng hôm sau) và “kinh tế đêm muộn” (0g đến 6g sáng).

Các hình thức hoạt động chính và đóng góp của kinh tế ban đêm tại một số quốc gia

Ngày nay kinh tế ban đêm không đơn thuần là các hoạt động dịch vụ phục vụ tầng lớp thanh niên ở khu vực đô thị. Khi ngày càng có nhiều doanh nghiệp và nhà cung cấp dịch vụ mở rộng giờ hoạt động vào buổi tối, kinh tế ban đêm đã thu hút được nhiều độ tuổi và toàn diện hơn thông qua phục vụ nhiều nhóm đối tượng nhân khẩu học khác nhau. Hầu hết các thành phố trên thế giới đang tích cực đánh giá những lợi ích từ việc hỗ trợ phát triển mô hình kinh tế ban đêm. “Một nền kinh tế ban đêm phát triển mạnh mẽ bao hàm các hoạt động sôi động từ quán bar, nhà hàng, lễ hội âm nhạc, nhà hát, biểu diễn văn nghệ, rạp chiếu phim, câu lạc bộ đêm và sự kiện thể thao, các hoạt động thu hút đông đảo du khách và doanh nhân, tạo thêm nhiều việc làm và thúc đẩy sự phát triển kinh tế của các thành phố, quốc gia”, nghiên cứu cho biết. 

Đi đầu trong phát triển kinh tế ban đêm trên thế giới phải kể đến những mô hình tại Anh, Hoa Kỳ, Úc, Pháp, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc… Nhiều quốc gia đã đo lường được mức độ đóng góp, tiềm năng phát triển của kinh tế ban đêm vào giá trị GDP quốc gia. Điển hình như Anh, kinh tế ban đêm có doanh thu trung bình hàng năm đạt khoảng 66 tỷ Bảng Anh, đóng góp khoảng 6% GDP. Các thành phố tập trung đông dân cư tại Hoa Kỳ như San Francisco hay New York có doanh thu lần lượt khoảng 6 tỷ USD và 10 tỷ USD từ các hoạt động dịch vụ buổi tối. Với doanh thu gần 134 tỷ USD vào năm 2018, các hoạt động kinh tế ban đêm đóng góp khoảng 4% GDP của Úc. Còn đối với các nước châu Á như Nhật Bản, Thái Lan, quy mô thị trường kinh tế ban đêm có doanh thu lần lượt đạt 3,7 tỷ USD và 5,5 tỷ USD (đây là con số ước tính). 

Không chỉ hấp dẫn với du khách trong nước, chợ đêm Đà Lạt còn là trải nghiệm độc đáo với nhiều du khách quốc tế. Ảnh: Znews


Khuyến nghị kinh tế ban đêm 

Theo TS. Nguyễn Đức Bảo và PGS-TS. Trần Đức Hiệp, chính sách quản lý kinh tế đêm ở các quốc gia thể hiện sự linh hoạt và đa dạng, không tuân theo một khung chính sách khuôn mẫu nhằm phát triển kinh tế ban đêm. 

Thứ nhất, về mô hình tổ chức bộ máy quản lý: phần lớn các quốc gia đã phân quyền quản lý tới các cấp chính quyền địa phương. Chính quyền địa phương có thể bổ nhiệm chức vụ chủ chốt quản lý các hoạt động kinh tế ban đêm. Đó có thể là một cá nhân chuyên trách như “thị trưởng ban đêm” tại Anh, Úc hay một hội đồng gồm nhiều thành phần như ở Pháp, Trung Quốc. Chức vụ quản lý này hoàn toàn tách biệt với chức vụ quản lý các hoạt động kinh tế ban ngày.

Thứ hai, về chính sách phát triển dịch vụ giao thông công cộng, đầu tư cơ sở hạ tầng: các thành phố trên thế giới khai thác kinh tế ban đêm đều chú trọng mở rộng, cải thiện hệ thống giao thông công cộng, tăng thời gian phục vụ trong đêm như tàu điện suốt đêm, bus đêm, dịch vụ dùng chung xe đạp công cộng. Công tác đầu tư cơ sở hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan, thiết bị chiếu sáng công cộng, wifi công cộng, dịch vụ 5G cũng được các quốc gia này chú trọng đầu tư tại các khu vực du lịch, thương mại lớn.

Thứ ba, về chính sách hỗ trợ tài chính: Trung Quốc và Nhật Bản đã triển khai chương trình trợ cấp cụ thể đối với các hoạt động kinh doanh, tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ ban đêm, hay quảng bá các hoạt động du lịch về đêm. Các hộ kinh doanh tại Bắc Kinh có thể được hỗ trợ tới hơn 70.000 USD để thúc đẩy hoạt động kinh doanh vào buổi tối. Hình thức hỗ trợ tài chính này tại Anh, Hoa Kỳ, Pháp, Úc tập trung vào hỗ trợ đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở hạ tầng, chi phí thuê mặt bằng, đặc biệt đối với các cơ sở kinh doanh ban đêm bị tác động từ việc giãn cách xã hội trong bối cảnh đại dịch Covid-19.

Thứ tư, về chính sách triển khai, quản lý, cấp phép: các trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi, siêu thị, nhà hàng, trung tâm thể thao, giải trí được khuyến khích kéo dài thời gian mở cửa vào ban đêm. Các cơ sở kinh doanh rượu cũng được cấp phép mở cửa muộn tới sáng tại nhiều quốc gia (Anh, Hoa Kỳ). Hoạt động kinh tế ban đêm được áp dụng thí điểm tại một số khu vực quy hoạch, nếu có hiệu quả sẽ được nhân rộng.

Thứ năm, về chính sách tăng cường nguồn nhân lực: các quốc gia phát triển đều có sự chuẩn bị trong dài hạn về chất lượng môi trường làm việc ban đêm cũng như các kỹ năng, khả năng của người lao động khi tham gia nền kinh tế đặc thù này.

Thái Lan thí điểm cho phép các nhà hàng và tụ điểm giải trí tại 4 tỉnh, thành: Bangkok, Chiang Mai, Chon Buri, Phuket được mở cửa đến 4 giờ sáng kể từ ngày 15.12.2023, kỳ vọng thúc đẩy doanh thu tăng 30-40%. Trong ảnh: gia đình ca sĩ - diễn viên Phương Trinh Jolie và Lý Bình cùng mẹ chồng trong chuyến du lịch nghỉ dưỡng ở Phuket cuối tháng 2.2024. Ảnh: CTV


Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng phát triển và chính sách quản lý kinh tế ban đêm tại một số quốc gia (Anh, Hoa Kỳ, Úc, Pháp, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan) hai tác giả TS. Nguyễn Đức Bảo và PGS-TS. Trần Đức Hiệp đưa ra những khuyến nghị cho thực tiễn phát triển kinh tế ban đêm tại Việt Nam: 

1. Kinh tế ban đêm đã đóng góp nổi trội vào GDP, ngân sách tại các quốc gia phát triển. Các chính sách phát triển và quản lý kinh tế ban đêm cần chú trọng nhu cầu trải nghiệm an toàn của người dân và khách du lịch; đồng thời đảm bảo an ninh trật tự, tôn trọng không gian sống. Dữ liệu về kinh tế ban đêm cần được thống kê minh bạch, phục vụ công tác tính quy mô và cơ cấu của toàn bộ nền kinh tế. 

2. Cần phân quyền rõ ràng và khuyến khích triển khai công tác quản lý hoạt động kinh tế ban đêm mang tính đặc thù, phát huy sáng tạo, gìn giữ bản sắc. Các địa phương nên đầu tư nền tảng cơ sở hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực nhằm chuẩn bị những điều kiện phát triển tốt nhất cho các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ văn hóa, giải trí vào ban đêm trên địa bàn. Đặc biệt, các chính sách phát triển kinh tế ban đêm cần kết hợp linh hoạt, sáng tạo cùng các chính sách phát triển kinh tế dựa trên nền tảng kinh tế số, công nghệ 4.0 và kinh tế chia sẻ.

3. Mô hình quản lý kinh tế ban đêm theo xu hướng thành lập hội đồng quản lý hoặc bổ nhiệm chức vụ thị trưởng ban đêm cần được thúc đẩy tại các địa phương. Cơ quan này cần phối hợp, kết nối tốt với tất cả các ban, ngành, thành phố trong các lĩnh vực quy hoạch, cải tạo, du lịch và văn hóa, môi trường, an ninh, dịch vụ y tế, từ đó tạo ra những giá trị thiết thực với cộng đồng thông qua hoạt động kinh tế ban đêm. 

4. Quản lý kinh tế ban đêm cần được quy hoạch phát triển thí điểm tại một số khu vực nhất định để đánh giá tính khả thi, hiệu quả, tác động kinh tế - xã hội trước khi phát triển đại trà trên cả nước. 

“Đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế ban đêm tại Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các thị trường khu vực như Thái Lan, Singapore trong việc thu hút khách du lịch quốc tế tới lưu trú và chi tiêu, các nhà hoạch định chính sách tại địa phương cần có kế hoạch phát triển kinh tế ban đêm một cách rõ ràng, áp dụng thí điểm từng giai đoạn và được nghiên cứu cụ thể với tầm nhìn dài hạn nhằm đảm bảo tốt nhất nền tảng an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội”, nghiên cứu khuyến nghị. 

Hoài Nam - Anh Tuấn

bài viết liên quan
để lại bình luận của bạn
có thể bạn quan tâm
Cùng chuyên mục
Xem nhiều nhất

Đọc tin nhanh

*Chỉ được phép sử dụng thông tin từ website này khi có chấp thuận bằng văn bản của Người Đô Thị.